Plantgilde & Permacultuur Ontwerp: Mini Voedselbos (4.8 x 2.5 m)

Dit organische plantgilde is ontworpen als een zelfondersteunend mini-voedselbos van 12 vierkante meter, speciaal afgestemd op droge zandgrond. Alle planten en de onderstam van de fruitboom zijn zorgvuldig uitgekozen op hun droogtetolerantie. Alle fruitbomen in dit pakket komen bij boomkweker De Batterijen vandaan — een fijne samenwerking waarbij de fruitboom in overleg een natuurlijke vorm behoudt en niet wordt ingeknipt. De fruitbomen zijn zelfbestuivend en in struik- of laagstam verkrijgbaar tijdens onze herfstmarkt, als onderdeel van het complete mini voedselbos plantenpakket. 

Vanuit de Permacultuur visie bootst dit ontwerp de gelaagdheid en veerkracht van een natuurlijk bos na. Door functies te stapelen (zoals stikstoffixatie, bodembedekking, dynamische accumulatie en plagenbesturing) ontstaat een gesloten kringloop.

Aanleg van het mini voedselbos

1. Bodemvoorbereiding zonder plastic

Leg het ontwerp aan op een bestaand grasveld of open stuk zonder begroeing. Maak geen gebruik van plastic of anti-worteldoek om een open verbinding te behouden zodat het bodemleven de grond kan verbeteren.

• In geval van een grasmat, maai het gras kort en dek het gras direct met een dikke laag onbedrukt karton om het te smoren.
• Breng hier een laag compost bovenop aan. Dit verbetert de bodem op natuurlijke wijze en houdt vocht vast. Mocht het karton nog niet verteerd zijn ten tijde van de aanplant, maak dan gaten in het karton en steek de planten daar doorheen. 
• Geef bomen en struiken direct na aanplant een volle schep compost rond de voet mee. Let op dat bij aanplant van de fruitboom de ent een ruime vuist boven de grond uitsteekt. Zet indien nodig een boompaal om te voorkomen dat de boom omwaait. 

2. Gefaseerde aanleg & groenbemesters

Je kunt dit ontwerp gefaseerd aanleggen. Planten die nu niet op voorraad zijn, schaf je aan tijdens de jaarlijkse voorjaarsmarkt op De Velhof, op Tweede Pinksterdag.

• Gaten (omdat planten nog moeten groeien of later worden geplant) kun je in het najaar inzaaien met groenbemesters zoals Japanse haver, rogge of wikke. In het voorjaar kun je phacelia zaaien.
• Kies geen diepwortelende groenbemesters; water doorlaten is op deze zandgrond juist niet de bedoeling omdat we het vocht willen vasthouden.
• Groenbemesters mogen zich uitzaaien en hoeven eenmaal verdord niet verwijderd te worden; sterker nog, dit zijn vaak ideale schuilplekken voor insecten en eenmaal op de grond vormen zij een nuttige mulchlaag om vocht vast te houden.
• Het blad van de smeerwortel fungeert ook als mulchlaag: knip dit geregeld af en leg het neer als mulch. Blad van rabarber idem. Opkomend onkruid? Trek het uit en leg het neer tussen de planten. 

Posities, Laagopbouw en Zonlicht

Het ontwerp is opgebouwd in verschillende hoogtelagen om optimaal van het zonlicht te profiteren:

• Boomlaag: De fruitboom vormt de hoogste kroon en vangt het meeste licht op. Je kunt kiezen uit een ‘struik’ of een ‘halfstam’. Deze termen zijn wat verwarrend, beide types hebben namelijk dezelfde onderstam maar zijn anders geknipt. Bij een struik begint de vertakkingshoogte op 30 cm en bij een halfstam op 50 cm. Bij een halfstam kun je de beplanting dichter op de boom zetten dam bij een struik. 
• Stikstoffixeerders: De duindoorns ‘Leikora’ en ‘Pollman’ fungeren samen met de brem tegelijk als vroege pioniers en stikstoffixeerders.
• Struiklaag: Maak een keuze uit de krentenboom, vlier (‘Haschberg’), olijfwilg, kornoeljekers of zevenzonenboom. 
• Bessenlaag: Zwarte, witte en rode bes, kruisbes en jostabes. Let op de zonlichtverdeling: rabarber en kruisbes staan graag in de schaduw en vinden een beschutte plek onder de grotere struiken ideaal.
• Vaste groenten & Accumulatoren: Smeerwortel (‘Bocking 14’) fungeert als ‘nutrient accumulator’ voor mineralen. Kardoen, olifantenknoflook en asperges vullen dit aan. Een mooi permacultuur-detail: aardbeien worden over de asperges heen geplant, omdat ze hier moeiteloos doorheen groeien.
• Kruiden & Bodembedekking: Oregano, salie, rozemarijn, thijm, lavendel, colakruid, bieslook en daslook verwarren plaaginsecten met hun geur, trekken bestuivers aan en beschermen de bodem tegen uitdroging.

Ecologie, Takkenril & Onderhoud

• De takkenril: Aan de rand van het gilde kun je vrijgekomen snoeihout opstapelen in een takkenril. Dit fungeert als waardevolle schuil- en overwinteringsplaats voor egels, amfibieën en nuttige insecten, en voedt al verteerd langzaam het bodemleven. 
• Snoei & Onderhoud: De fruitboom wordt in natuurlijke vorm geleverd. Wil je leren hoe je een fruitboom (indien nodig) wel snoeit en hoe je kleinfruit onderhoud uitvoert? De Veldhof organiseert jaarlijks de training Natuurlijk snoeien met Taco Blom. Voor meer informatie en opgave kun je kijken op tuinderijdeveldhof.nl/agenda.